黄帝内经 - 黄帝内经原文: https://www.huangdineijing.org/docs/ - 素问·重广补注黄帝内经素问序: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhong-guang-bu-zhu-huang-di-nei-jing-su-wen-xu/ - 素问·上古天真论篇第一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/shang-gu-tian-zhen-lun/ - 素问·四气调神大论篇第二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/si-qi-tiao-shen-da-lun/ - 素问·生气通天论篇第三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/sheng-qi-tong-tian-lun/ - 素问·金匮真言论篇第四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jin-kui-zhen-yan-lun/ - 素问·阴阳应象大论篇第五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yin-yang-ying-xiang-da-lun/ - 素问·阴阳离合篇第六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yin-yang-li-he/ - 素问·六节藏象论篇第九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/liu-jie-cang-xiang-lun/ - 素问·五藏生成篇第十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wu-cang-sheng-cheng/ - 素问·五藏别论篇第十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wu-cang-bie-lun/ - 素问·异法方宜论篇第十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yi-fa-fang-yi-lun/ - 素问·移精变气论篇第十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yi-jing-bian-qi-lun/ - 素问·汤液醪醴论篇第十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/tang-ye-lao-li-lun/ - 素问·玉版论要篇第十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yu-ban-lun-yao/ - 素问·脉要精微论篇第十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/mai-yao-jing-wei-lun/ - 素问·诊要经终论篇第十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhen-yao-jing-zhong-lun/ - 素问·平人气象论篇第十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ping-ren-qi-xiang-lun/ - 素问·玉机真藏论篇第十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yu-ji-zhen-cang-lun/ - 素问·三部九候论篇第二十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/san-bu-jiu-hou-lun/ - 素问·经脉别论篇第二十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jing-mai-bie-lun/ - 素问·藏气法时论篇第二十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/cang-qi-fa-shi-lun/ - 素问·宣明五气篇第二十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/xuan-ming-wu-qi/ - 素问·血气形志篇第二十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/xue-qi-xing-zhi/ - 素问·宝命全角论篇第二十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/bao-ming-quan-jiao-lun/ - 素问·八正神明论篇第二十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ba-zheng-shen-ming-lun/ - 素问·离合真邪论篇第二十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/li-he-zhen-xie-lun/ - 素问·通评虚实论篇第二十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/tong-ping-xu-shi-lun/ - 素问·太阴阳明论篇第二十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/tai-yin-yang-ming-lun/ - 素问·阳明脉解篇第三十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yang-ming-mai-jie/ - 素问·热论篇第三十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/re-lun/ - 素问·刺热篇第三十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-re/ - 素问·评热病论篇第三十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ping-re-bing-lun/ - 素问·逆调论篇第三十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ni-tiao-lun/ - 素问·疟论篇第三十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/nue-lun/ - 素问·刺疟篇第三十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-nue/ - 素问·气厥论篇第三十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-jue-lun/ - 素问·咳论篇第三十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ke-lun/ - 素问·举痛论篇第三十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ju-tong-lun/ - 素问·腹中论篇第四十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/fu-zhong-lun/ - 素问·刺腰痛篇第四十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-yao-tong/ - 素问·风论篇第四十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/feng-lun/ - 素问·痹论篇第四十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/bi-lun/ - 素问·痿论篇第四十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wei-lun/ - 素问·厥论篇第四十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jue-lun/ - 素问·病能论篇第四十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/bing-neng-lun/ - 素问·奇病论篇第四十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-bing-lun/ - 素问·大奇论篇第四十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/da-qi-lun/ - 素问·脉解篇第四十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/mai-jie/ - 素问·刺要论篇第五十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-yao-lun/ - 素问·刺齐论篇第五十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-qi-lun-pian/ - 素问·刺禁论篇第五十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-jin-lun-pian/ - 素问·刺志论篇第五十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-zhi-lun-pian/ - 素问·针解篇第五十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhen-jie-pian/ - 素问·长刺节论篇第五十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhang-ci-jie-lun-pian/ - 素问·皮部论篇第五十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/pi-bu-lun-pian/ - 素问·经络论篇第五十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jing-luo-lun-pian/ - 素问·气穴论篇第五十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-xue-lun-pian/ - 素问·气府论篇第五十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-fu-lun-pian/ - 素问·骨空论篇第六十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/gu-kong-lun-pian/ - 素问·水热穴论篇第六十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/shui-re-xue-lun-pian/ - 素问·调经论篇第六十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/diao-jing-lun-pian/ - 素问·缪刺论篇第六十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/miu-ci-lun-pian/ - 素问·四时刺逆从论篇第六十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/si-shi-ci-ni-cong-lun/ - 素问·标本病传论篇第六十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/biao-ben-bing-chuan-lun-pian/ - 素问·天元纪大论篇第六十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/tian-yuan-ji-da-lun-pian/ - 素问·五运行大论篇第六十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wu-yun-xing-da-lun-pian/ - 素问·六微旨大论篇第六十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/liu-wei-zhi-da-lun-pian/ - 素问·气交变大论篇第六十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-jiao-bian-da-lun-pian/ - 素问·五常政大论篇第七十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wu-chang-zheng-da-lun-pian/ - 素问·六元正纪大论篇第七十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/liu-yuan-zheng-ji-da-lun-pian/ - 素问·刺法论篇第七十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-fa-lun-pian/ - 素问·本病论篇第七十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ben-bing-lun-pian/ - 素问·至真要大论篇第七十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhi-zhen-yao-da-lun-pian/ - 素问·着至教论篇第七十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhe-zhi-jiao-lun-pian/ - 素问·示从容论第七十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/shi-cong-rong-lun/ - 素问·疏五过论篇第七十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/shu-wu-guo-lun/ - 素问·征四失论篇第七十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zheng-si-shi-lun-pian/ - 素问·阴阳类论篇第七十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yin-yang-lei-lun-pian/ - 素问·方盛衰论篇第八十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/fang-sheng-shuai-lun-pian/ - 素问·解精微论篇第八十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jie-jing-wei-lun-pian/ - 灵枢/序: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ling-shu-xu/ - 灵枢/九针十二原第一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jiu-zhen-shi-er-yuan-di-yi/ - 灵枢/本输第二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ben-shu-di-er/ - 灵枢/小针解第三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/xiao-zhen-jie-di-san/ - 邪气藏府病形第四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/xie-qi-cang-fu-bing-xing-di-si/ - 灵枢/根结第五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/gen-jie-di-wu/ - 灵枢/寿夭刚柔第六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shou-yao-gang-rou-di-liu/ - 灵枢/官针第七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/guan-zhen-di-qi/ - 灵枢/本神第八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ben-shen-di-ba/ - 灵枢/终始第九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/zhong-shi-di-jiu/ - 灵枢/经脉第十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ling-shu-di-shi/ - 灵枢/经别第十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jing-bie-di-shi-yi/ - 灵枢/经水第十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jing-shui-di-shi-er/ - 灵枢/经筋第十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jing-jin-di-shi-san/ - 灵枢/骨度第十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/gu-du-di-shi-si/ - 灵枢/五十营第十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-shi-ying-di-shi-wu/ - 灵枢/营气第十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ying-qi-di-shi-liu/ - 灵枢/脉度第十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/mai-du-di-shi-qi/ - 灵枢/营卫生会第十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ying-wei-sheng-hui-di-shi-ba/ - 灵枢/四时气第十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/si-shi-qi-di-shi-jiu/ - 灵枢/五邪第二十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-xie-di-er-shi/ - 灵枢/寒热病第二十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/han-re-bing-di-er-shi-yi/ - 灵枢/癫狂病第二十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/dian-kuang-bing-di-er-shi-er/ - 灵枢/热病第二十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/re-bing-di-er-shi-san/ - 灵枢/厥病第二十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jue-bing-di-er-shi-si/ - 灵枢/病本第二十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/bing-ben-di-er-shi-wu/ - 灵枢/杂病第二十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/za-bing-di-er-shi-liu/ - 灵枢/周痹第二十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/zhou-bi-di-er-shi-qi/ - 灵枢/口问第二十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/kou-wen-di-er-shi-ba/ - 灵枢/师传第二十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shi-chuan-di-er-shi-jiu/ - 灵枢/决气第三十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jue-qi-di-san-shi/ - 灵枢/肠胃第三十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/chang-wei-di-san-shi-yi/ - 灵枢/平人绝谷第三十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ping-ren-jue-gu-di-san-shi-er/ - 灵枢/海论第三十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/hai-lun-di-san-shi-san/ - 灵枢/五乱第三十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-luan-di-san-shi-si/ - 灵枢/胀论第三十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/zhang-lun-di-san-shi-wu/ - 灵枢/五癃津液别第三十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-long-jin-ye-bie-di-san-shi-liu/ - 灵枢/五阅五使第三十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-yue-wu-shi-di-san-shi-qi/ - 灵枢/逆顺肥瘦第三十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ni-shun-fei-shou-di-san-shi-ba/ - 灵枢/血络论第三十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/xue-luo-lun-di-san-shi-jiu/ - 灵枢/阴阳清浊第四十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yin-yang-qing-zhuo-di-si-shi/ - 灵枢/阴阳系日月第四十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yin-yang-xi-ri-yue-di-si-shi-yi/ - 灵枢/病传第四十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/bing-chuan-di-si-shi-er/ - 灵枢/淫邪发梦第四十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yin-xie-fa-meng-di-si-shi-san/ - 灵枢/顺气一日分为四时第四十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shun-qi-yi-ri-fen-wei-si-shi-di-si-shi-si/ - 灵枢/外揣第四十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wai-chuai-di-si-shi-wu/ - 灵枢/五变第四十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-bian-di-si-shi-liu/ - 灵枢/本藏第四十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ben-cang-di-si-shi-qi/ - 灵枢/禁服第四十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jin-fu-di-si-shi-ba/ - 灵枢/五色第四十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-se-di-si-shi-jiu/ - 灵枢/论勇第五十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/lun-yong-di-wu-shi/ - 灵枢/背腧第五十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/bei-shu-di-wu-shi-yi/ - 灵枢/卫气第五十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wei-qi-di-wu-shi-er/ - 灵枢/论痛第五十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/lun-tong-di-wu-shi-san/ - 灵枢/天年第五十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/tian-nian-di-wu-shi-si/ - 灵枢/逆顺第五十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ni-shun-di-wu-shi-wu/ - 灵枢/五味第五十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-wei-di-wu-shi-liu/ - 灵枢/水胀第五十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shui-zhang-di-wu-shi-qi/ - 灵枢/贼风第五十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/zei-feng-di-wu-shi-ba/ - 灵枢/卫气失常第五十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wei-qi-shi-chang-di-wu-shi-jiu/ - 灵枢/玉版第六十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yu-ban-di-liu-shi/ - 灵枢/五禁第六十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-jin-di-liu-shi-yi/ - 灵枢/动输第六十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/dong-shu-di-liu-shi-er/ - 灵枢/五味论第六十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-wei-lun-di-liu-shi-san/ - 灵枢/阴阳二十五人第六十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yin-yang-er-shi-wu-ren-di-liu-shi-si/ - 灵枢/五音五味第六十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-yin-wu-wei-di-liu-shi-wu/ - 灵枢/百病始生第六十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/bai-bing-shi-sheng-di-liu-shi-liu/ - 灵枢/行针第六十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/hang-zhen-di-liu-shi-qi/ - 灵枢/上膈第六十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shang-ge-di-liu-shi-ba/ - 灵枢/忧恚无言第六十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/you-hui-wu-yan-di-liu-shi-jiu/ - 灵枢/寒热第七十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/han-re-di-qi-shi/ - 灵枢/邪客第七十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/xie-ke-di-qi-shi-yi/ - 灵枢/通天第七十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/tong-tian-di-qi-shi-er/ - 灵枢/官能第七十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/guan-neng-di-qi-shi-san/ - 灵枢/论疾诊尺第七十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/lun-ji-zhen-chi-di-qi-shi-si/ - 灵枢/刺节真邪第七十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ci-jie-zhen-xie-di-qi-shi-wu/ - 灵枢/卫气行第七十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wei-qi-hang-di-qi-shi-liu/ - 灵枢/九宫八风第七十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jiu-gong-ba-feng-di-qi-shi-qi/ - 灵枢/九针论第七十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jiu-zhen-lun-di-qi-shi-ba/ - 灵枢/岁露论第七十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/sui-lu-lun-di-qi-shi-jiu/ - 灵枢/大惑论第八十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/da-huo-lun-di-ba-shi/ - 灵枢/痈疽第八十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yong-ju-di-ba-shi-yi/ - 素问·灵兰秘典论篇第八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ling-lan-mi-dian-lun/ - 素问·阴阳别论篇第七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yin-yang-bie-lun/ # 评热病论篇第三十三 黄帝问曰:有病温者,汗出辄复热而脉躁疾,不为汗衰,狂言不能食,病名为何? 岐伯对曰:病名阴阳交,交者死也。 帝曰:愿闻其说, 岐伯曰:人所以汗出者,皆生于谷,谷生于精,今邪气交争于骨肉而得汗者,是邪却而精胜也。精胜则当能食而不复热;复热者邪气也,汗者精气也,今汗出而辄复热者,是邪胜也,不能食者,精无俾也。病而留者,其寿可立而倾也。且夫热论曰:汗出而脉尚躁盛者死。今脉不与汗相应,此不胜其病也,其死明矣。狂言者是失志,失志者死,今见三死,不见一生,虽愈必死也。 帝曰:有病身热汗出烦满,烦满不为汗解,此为何病? 岐伯曰:汗出而身热者风也,汗出而烦满不解者厥也,病名曰风厥。 帝曰:愿卒闻之, 岐伯曰:巨阳主气,故先受邪,少阴与其为表里也,得热则上从之,从之则厥也。 帝曰:治之奈何? 岐伯曰:表里刺之,饮之服汤。 帝曰:劳风为病何如? 岐伯曰:劳风法在肺下,其为病也,使人强上,瞑视,唾出若涕,恶风而振寒,此为劳风之病。 帝曰:治之奈何? 岐伯曰:以救俯仰。巨阳引精者三日,中年者五日,不精者七日,咳出青黄涕,其状如脓,大如弹丸,从口中若鼻中出,不出则伤肺,伤肺则死也。 帝曰:有病肾风者,面胕庞然,壅害于言,可刺不? 岐伯曰:虚不当刺,不当刺而刺,后五日其气必至。 帝曰:其至何如? 岐伯曰:至必少气时热,时热从胸背上至头,汗出,手热、口干、苦渴、小便黄、目下肿、腹中呜、身重难以行,月事不来,烦而不能食,不能正偃,正偃则咳,病名曰风水,论在刺法中。 帝曰:愿闻其说。 岐伯曰:邪之所凑,其气必虚;阴虚者,阳必凑之。故少气时热而汗出也。小便黄者,少腹中有热也。不能正偃者,胃中不和也。正偃则咳甚,上迫肺也。诸有水气者,微肿先见于目下也。 帝曰:何以言? 岐伯曰:水者阴也,目下亦阴也,腹者至阴之所居。故水在腹者,必使目下肿也。真气上逆,故口苦舌干,卧不得正偃,正偃则咳出清水也。诸水病者,故不得卧,卧则惊,惊则咳甚也,腹中呜者,病本于胃也。薄脾则烦,不能食。食不下者,胃脘隔也。身重难以行者,胃脉在足也。月事不来者,胞脉闭也,胞脉者属心,而络于胞中,今气上迫肺,心气不得下通,故月事不来也。 ## 评热病论篇第三十三注释 ①脉躁疾:指脉象躁动急速。 ②阴阳交:阳,指阳热邪气;阴,指阴精正气。 ③俾:补助、补充的意思。 ④三死:指汗出复热而不能食、脉躁盛、狂言三症。 ⑤风厥:指太阳受风,精亏不足,少阴虚火上逆而发热汗出,烦闷不除的病症。 ⑥上从之:指少阴虚热随太阳之气上逆。 ⑦劳风:指因劳成虚,因虚受风引起的以恶风阵寒,颈项僵硬,咳嗽吐浓痰的一种病症。 ⑧巨阳引:指在太阳经上取穴,进行针刺以引动经气的一种治疗方法。 ⑨肾风:风热伤肾,肾不能主水,水邪泛滥而出现水肿的一种病症。 ⑩庞然:肿起的样子。 正偃:偃,仰面倒下。正偃,即仰卧。 胞脉:胞,子宫。胞脉,即子宫的络脉。 ## 评热病论篇第三十三参考白话译文 黄帝问道:得温病的人,出汗以后身体即发热,脉躁动,病情也不因汗出而稍减,并且言语狂乱,不食东西,这是什么病呢? 岐伯答道:病名叫阴阳交,是一种死症。黄帝道:希望能听到其中的道理。岐伯说:人之所以出汗,是由于水谷入胃,化生精微。现在邪气在骨肉之间交争而出汗,这是由于邪气退而精气胜的原因,精气胜就应该能吃东西,而不再发热;发热是邪气引起的,汗是精气的反映。现在出汗而又发热,说明邪气已经胜于正气了。不吃东西,是精气缺乏,而精气缺乏,会使热邪更盛。汗出而热留不退,病人的寿命就危在旦夕了。而且《热论》说过:汗出而脉尚躁动旺盛的,则死。现在脉象与出汗不相应,这是精气不能胜于病邪,死的征象是显著的。至于言语狂乱,是神志失常的缘故,而神志失常的也会死亡。现在死征有了三种,而不见一点生机,那么即使有好转的现象,也是必定要死的。 黄帝道:有人身体发热,汗出烦闷,就是说烦闷不因汗出而解,这又是什么病?岐伯说:汗出而身体发热,是由风邪引起的;汗出而烦闷难解的,是由于气机上逆,这个病名叫做风厥。 黄帝道:希望知晓其中的道理。岐伯说:太阳经主宰诸阳之气,是身之表,所以容易先受病邪,而少阴和太阳互为表里,如果少阴受太阳发热的影响,从而随之上逆,便成为厥。 黄帝说:怎样治疗呢?岐伯说:刺太阳和少阴两经的穴,同时内服汤药。 黄帝道:劳风这种病是如何的?岐伯说:劳风发病是在肺下,它的症状是头项僵直,目视不明,吐黏痰,恶风易发寒颤。 黄帝说:怎样治疗呢?岐伯说:首先要节制动作,注意休息;其次是依靠服药引太阳经的阳气,以解郁闭之邪。通过这样的治疗,青壮年三日可以愈,中年人精气稍衰的,五日可愈,老年或精气不足的,七日可愈。这种病人,会咳出青黄的痰,样子像稠脓,大小像弹丸。这种稠痰应当从口中或鼻中排除才好,如果不能咳出,就要伤肺,伤了肺就会死亡。 黄帝道:有患肾风的病人,面部足背浮肿、目下壅起像卧蚕一般,言语也感到不便,像这样的病人,可以针刺吗?岐伯说:肾已重虚,不应当用刺法,如已用了刺法,五天后病气必然会来的。黄帝道:病气来了会怎样?岐伯说:如病气来了,一定会感到气短,时时发热,从胸背上至头部,汗出、手热、多渴、小便色黄、眼睑浮肿、腹中鸣响,身体沉重,行动困难。若病在妇女,月经就会停止,胸闷,不能吃东西,不能仰卧,仰卧就咳嗽得非常厉害,这病叫做风水。在《刺法》篇里有详细的论述。 黄帝道:希望你说说这其中的缘由。岐伯说:邪气的聚集,因为正气的不足。肾阴不足时,阳邪就乘虚聚合在一起,所以短气,时时发热、汗出、小便色黄,这是因为有了内热,不能仰卧,是胃中不和。仰卧就咳嗽加重,是水气向上迫肺。凡是有水气的病人,微肿的预兆可在目下看出。 黄帝说:为什么?岐伯说:水属于阴,目下也属阴,腹部为至阴之处,所以腹中有水,目下必然出现微肿。心气上逆,所以口苦舌干,不能仰卧。仰卧就会咳出清水。凡是水气病人,都不能仰卧,因为卧后会感到惊恐不安,而惊恐就会使咳嗽加重。腹中鸣响,是由于胃水随经下泄。水气迫脾就会烦闷而不想吃东西。食物不能下咽,是胃中有阻隔。身体沉重,难以行动,是胃的经脉下行于足的缘故。妇女月经不来,是因为胞脉闭塞。胞脉属于心脏,而下络于胞中,现在水气上道迫肺,心气不能下通,所以月经就不来了。 黄帝说:很好!