黄帝内经 - 黄帝内经原文: https://www.huangdineijing.org/docs/ - 素问·重广补注黄帝内经素问序: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhong-guang-bu-zhu-huang-di-nei-jing-su-wen-xu/ - 素问·上古天真论篇第一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/shang-gu-tian-zhen-lun/ - 素问·四气调神大论篇第二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/si-qi-tiao-shen-da-lun/ - 素问·生气通天论篇第三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/sheng-qi-tong-tian-lun/ - 素问·金匮真言论篇第四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jin-kui-zhen-yan-lun/ - 素问·阴阳应象大论篇第五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yin-yang-ying-xiang-da-lun/ - 素问·阴阳离合篇第六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yin-yang-li-he/ - 素问·六节藏象论篇第九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/liu-jie-cang-xiang-lun/ - 素问·五藏生成篇第十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wu-cang-sheng-cheng/ - 素问·五藏别论篇第十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wu-cang-bie-lun/ - 素问·异法方宜论篇第十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yi-fa-fang-yi-lun/ - 素问·移精变气论篇第十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yi-jing-bian-qi-lun/ - 素问·汤液醪醴论篇第十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/tang-ye-lao-li-lun/ - 素问·玉版论要篇第十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yu-ban-lun-yao/ - 素问·脉要精微论篇第十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/mai-yao-jing-wei-lun/ - 素问·诊要经终论篇第十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhen-yao-jing-zhong-lun/ - 素问·平人气象论篇第十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ping-ren-qi-xiang-lun/ - 素问·玉机真藏论篇第十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yu-ji-zhen-cang-lun/ - 素问·三部九候论篇第二十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/san-bu-jiu-hou-lun/ - 素问·经脉别论篇第二十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jing-mai-bie-lun/ - 素问·藏气法时论篇第二十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/cang-qi-fa-shi-lun/ - 素问·宣明五气篇第二十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/xuan-ming-wu-qi/ - 素问·血气形志篇第二十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/xue-qi-xing-zhi/ - 素问·宝命全角论篇第二十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/bao-ming-quan-jiao-lun/ - 素问·八正神明论篇第二十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ba-zheng-shen-ming-lun/ - 素问·离合真邪论篇第二十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/li-he-zhen-xie-lun/ - 素问·通评虚实论篇第二十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/tong-ping-xu-shi-lun/ - 素问·太阴阳明论篇第二十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/tai-yin-yang-ming-lun/ - 素问·阳明脉解篇第三十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yang-ming-mai-jie/ - 素问·热论篇第三十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/re-lun/ - 素问·刺热篇第三十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-re/ - 素问·评热病论篇第三十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ping-re-bing-lun/ - 素问·逆调论篇第三十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ni-tiao-lun/ - 素问·疟论篇第三十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/nue-lun/ - 素问·刺疟篇第三十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-nue/ - 素问·气厥论篇第三十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-jue-lun/ - 素问·咳论篇第三十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ke-lun/ - 素问·举痛论篇第三十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ju-tong-lun/ - 素问·腹中论篇第四十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/fu-zhong-lun/ - 素问·刺腰痛篇第四十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-yao-tong/ - 素问·风论篇第四十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/feng-lun/ - 素问·痹论篇第四十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/bi-lun/ - 素问·痿论篇第四十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wei-lun/ - 素问·厥论篇第四十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jue-lun/ - 素问·病能论篇第四十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/bing-neng-lun/ - 素问·奇病论篇第四十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-bing-lun/ - 素问·大奇论篇第四十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/da-qi-lun/ - 素问·脉解篇第四十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/mai-jie/ - 素问·刺要论篇第五十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-yao-lun/ - 素问·刺齐论篇第五十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-qi-lun-pian/ - 素问·刺禁论篇第五十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-jin-lun-pian/ - 素问·刺志论篇第五十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-zhi-lun-pian/ - 素问·针解篇第五十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhen-jie-pian/ - 素问·长刺节论篇第五十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhang-ci-jie-lun-pian/ - 素问·皮部论篇第五十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/pi-bu-lun-pian/ - 素问·经络论篇第五十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jing-luo-lun-pian/ - 素问·气穴论篇第五十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-xue-lun-pian/ - 素问·气府论篇第五十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-fu-lun-pian/ - 素问·骨空论篇第六十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/gu-kong-lun-pian/ - 素问·水热穴论篇第六十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/shui-re-xue-lun-pian/ - 素问·调经论篇第六十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/diao-jing-lun-pian/ - 素问·缪刺论篇第六十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/miu-ci-lun-pian/ - 素问·四时刺逆从论篇第六十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/si-shi-ci-ni-cong-lun/ - 素问·标本病传论篇第六十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/biao-ben-bing-chuan-lun-pian/ - 素问·天元纪大论篇第六十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/tian-yuan-ji-da-lun-pian/ - 素问·五运行大论篇第六十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wu-yun-xing-da-lun-pian/ - 素问·六微旨大论篇第六十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/liu-wei-zhi-da-lun-pian/ - 素问·气交变大论篇第六十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/qi-jiao-bian-da-lun-pian/ - 素问·五常政大论篇第七十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/wu-chang-zheng-da-lun-pian/ - 素问·六元正纪大论篇第七十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/liu-yuan-zheng-ji-da-lun-pian/ - 素问·刺法论篇第七十二: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ci-fa-lun-pian/ - 素问·本病论篇第七十三: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ben-bing-lun-pian/ - 素问·至真要大论篇第七十四: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhi-zhen-yao-da-lun-pian/ - 素问·着至教论篇第七十五: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zhe-zhi-jiao-lun-pian/ - 素问·示从容论第七十六: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/shi-cong-rong-lun/ - 素问·疏五过论篇第七十七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/shu-wu-guo-lun/ - 素问·征四失论篇第七十八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/zheng-si-shi-lun-pian/ - 素问·阴阳类论篇第七十九: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yin-yang-lei-lun-pian/ - 素问·方盛衰论篇第八十: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/fang-sheng-shuai-lun-pian/ - 素问·解精微论篇第八十一: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/jie-jing-wei-lun-pian/ - 灵枢/序: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ling-shu-xu/ - 灵枢/九针十二原第一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jiu-zhen-shi-er-yuan-di-yi/ - 灵枢/本输第二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ben-shu-di-er/ - 灵枢/小针解第三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/xiao-zhen-jie-di-san/ - 邪气藏府病形第四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/xie-qi-cang-fu-bing-xing-di-si/ - 灵枢/根结第五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/gen-jie-di-wu/ - 灵枢/寿夭刚柔第六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shou-yao-gang-rou-di-liu/ - 灵枢/官针第七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/guan-zhen-di-qi/ - 灵枢/本神第八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ben-shen-di-ba/ - 灵枢/终始第九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/zhong-shi-di-jiu/ - 灵枢/经脉第十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ling-shu-di-shi/ - 灵枢/经别第十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jing-bie-di-shi-yi/ - 灵枢/经水第十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jing-shui-di-shi-er/ - 灵枢/经筋第十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jing-jin-di-shi-san/ - 灵枢/骨度第十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/gu-du-di-shi-si/ - 灵枢/五十营第十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-shi-ying-di-shi-wu/ - 灵枢/营气第十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ying-qi-di-shi-liu/ - 灵枢/脉度第十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/mai-du-di-shi-qi/ - 灵枢/营卫生会第十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ying-wei-sheng-hui-di-shi-ba/ - 灵枢/四时气第十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/si-shi-qi-di-shi-jiu/ - 灵枢/五邪第二十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-xie-di-er-shi/ - 灵枢/寒热病第二十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/han-re-bing-di-er-shi-yi/ - 灵枢/癫狂病第二十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/dian-kuang-bing-di-er-shi-er/ - 灵枢/热病第二十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/re-bing-di-er-shi-san/ - 灵枢/厥病第二十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jue-bing-di-er-shi-si/ - 灵枢/病本第二十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/bing-ben-di-er-shi-wu/ - 灵枢/杂病第二十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/za-bing-di-er-shi-liu/ - 灵枢/周痹第二十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/zhou-bi-di-er-shi-qi/ - 灵枢/口问第二十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/kou-wen-di-er-shi-ba/ - 灵枢/师传第二十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shi-chuan-di-er-shi-jiu/ - 灵枢/决气第三十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jue-qi-di-san-shi/ - 灵枢/肠胃第三十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/chang-wei-di-san-shi-yi/ - 灵枢/平人绝谷第三十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ping-ren-jue-gu-di-san-shi-er/ - 灵枢/海论第三十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/hai-lun-di-san-shi-san/ - 灵枢/五乱第三十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-luan-di-san-shi-si/ - 灵枢/胀论第三十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/zhang-lun-di-san-shi-wu/ - 灵枢/五癃津液别第三十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-long-jin-ye-bie-di-san-shi-liu/ - 灵枢/五阅五使第三十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-yue-wu-shi-di-san-shi-qi/ - 灵枢/逆顺肥瘦第三十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ni-shun-fei-shou-di-san-shi-ba/ - 灵枢/血络论第三十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/xue-luo-lun-di-san-shi-jiu/ - 灵枢/阴阳清浊第四十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yin-yang-qing-zhuo-di-si-shi/ - 灵枢/阴阳系日月第四十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yin-yang-xi-ri-yue-di-si-shi-yi/ - 灵枢/病传第四十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/bing-chuan-di-si-shi-er/ - 灵枢/淫邪发梦第四十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yin-xie-fa-meng-di-si-shi-san/ - 灵枢/顺气一日分为四时第四十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shun-qi-yi-ri-fen-wei-si-shi-di-si-shi-si/ - 灵枢/外揣第四十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wai-chuai-di-si-shi-wu/ - 灵枢/五变第四十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-bian-di-si-shi-liu/ - 灵枢/本藏第四十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ben-cang-di-si-shi-qi/ - 灵枢/禁服第四十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jin-fu-di-si-shi-ba/ - 灵枢/五色第四十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-se-di-si-shi-jiu/ - 灵枢/论勇第五十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/lun-yong-di-wu-shi/ - 灵枢/背腧第五十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/bei-shu-di-wu-shi-yi/ - 灵枢/卫气第五十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wei-qi-di-wu-shi-er/ - 灵枢/论痛第五十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/lun-tong-di-wu-shi-san/ - 灵枢/天年第五十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/tian-nian-di-wu-shi-si/ - 灵枢/逆顺第五十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ni-shun-di-wu-shi-wu/ - 灵枢/五味第五十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-wei-di-wu-shi-liu/ - 灵枢/水胀第五十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shui-zhang-di-wu-shi-qi/ - 灵枢/贼风第五十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/zei-feng-di-wu-shi-ba/ - 灵枢/卫气失常第五十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wei-qi-shi-chang-di-wu-shi-jiu/ - 灵枢/玉版第六十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yu-ban-di-liu-shi/ - 灵枢/五禁第六十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-jin-di-liu-shi-yi/ - 灵枢/动输第六十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/dong-shu-di-liu-shi-er/ - 灵枢/五味论第六十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-wei-lun-di-liu-shi-san/ - 灵枢/阴阳二十五人第六十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yin-yang-er-shi-wu-ren-di-liu-shi-si/ - 灵枢/五音五味第六十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wu-yin-wu-wei-di-liu-shi-wu/ - 灵枢/百病始生第六十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/bai-bing-shi-sheng-di-liu-shi-liu/ - 灵枢/行针第六十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/hang-zhen-di-liu-shi-qi/ - 灵枢/上膈第六十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/shang-ge-di-liu-shi-ba/ - 灵枢/忧恚无言第六十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/you-hui-wu-yan-di-liu-shi-jiu/ - 灵枢/寒热第七十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/han-re-di-qi-shi/ - 灵枢/邪客第七十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/xie-ke-di-qi-shi-yi/ - 灵枢/通天第七十二: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/tong-tian-di-qi-shi-er/ - 灵枢/官能第七十三: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/guan-neng-di-qi-shi-san/ - 灵枢/论疾诊尺第七十四: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/lun-ji-zhen-chi-di-qi-shi-si/ - 灵枢/刺节真邪第七十五: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/ci-jie-zhen-xie-di-qi-shi-wu/ - 灵枢/卫气行第七十六: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/wei-qi-hang-di-qi-shi-liu/ - 灵枢/九宫八风第七十七: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jiu-gong-ba-feng-di-qi-shi-qi/ - 灵枢/九针论第七十八: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/jiu-zhen-lun-di-qi-shi-ba/ - 灵枢/岁露论第七十九: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/sui-lu-lun-di-qi-shi-jiu/ - 灵枢/大惑论第八十: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/da-huo-lun-di-ba-shi/ - 灵枢/痈疽第八十一: https://www.huangdineijing.org/docs/ling_shu/yong-ju-di-ba-shi-yi/ - 素问·灵兰秘典论篇第八: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/ling-lan-mi-dian-lun/ - 素问·阴阳别论篇第七: https://www.huangdineijing.org/docs/su_wen/yin-yang-bie-lun/ # 本输第二 黄帝问于岐伯曰:凡刺之道,必通十二经络之所终始,络脉之所别处,五俞之所留,六腑之所与合,四时之所出入,五脏之所溜处,阔数之度,浅深之状,高下所至。愿闻其解。 岐伯曰:请言其次也。肺出于少商,少商者,手大指端内侧也,为井木;溜于鱼际,鱼际者,手鱼也,为荥;注于太渊,太渊鱼后一寸陷者中也,为俞;行于经渠,经渠寸口中也,动而不居为经;入于尺泽,尺泽肘中之动脉也,为合。手太阴经也。 心出于中冲,中冲,手中指之端也,为井木;流于劳宫,劳宫掌中中指本节之内间也,为荥;注于大陵,大陵掌后两骨之间方下者也,为俞;行于间使,间使之道,两筋之间,三寸之中也,有过则至,无过则止,为经;入于曲泽,曲泽,肘内廉下陷者之中也,屈而得之,为合。手少阴也。 肝出于大敦,大敦者,足大趾之端,及三毛之中也,为井木;溜于行间,行间足大趾间也,为荥;注于太冲,太冲行间上二寸陷者之中也,为俞;行于中封,中封内踝之前一寸半,陷者之中,使逆则宛,使和则通,摇足而得之,为经;入于曲泉,曲泉辅骨之下,大筋之上也,屈膝而得之,为合。足厥阴也。 脾出于隐白,隐白者,足大趾之端内侧也,为井木;溜于大都,大都本节之后下陷者之中也,为荥;注于太白,太白腕骨之下也,为俞;行于商丘,商丘内踝之下陷者之中也,为经;入于阴之陵泉,阴之陵泉,辅骨之下陷者之中也,伸而得之,为合。足太阴也。 肾出于涌泉,涌泉者足心也,为井木;溜于然谷,然谷,然骨之下者也,为荥;注于太溪,太溪内踝之后跟骨之上陷中者也,为俞;行于复溜,复溜,上内踝二寸,动而不休,为经;入于阴谷,阴谷,辅骨之后,大筋之下,小筋之上也,按之应手,屈膝而得之,为合。足少阴经也。 膀胱出于至阴,至阴者,足小趾之端也,为井金;溜于通谷,通谷,本节之前外侧也,为荥;注于束骨,束骨,本节之后陷者中也,为俞;过于京骨,京骨,足外侧大骨之下,为原;行于昆仑,昆仑,在外踝之后,跟骨之上,为经;入于委中,委中,腘中央,为合,委而取之。足太阳也。 胆出于窍阴,窍阴者,足小趾次趾之端也,为井金;溜于侠溪,侠溪,足小趾次趾之间也,为荥;注于临泣,临泣,上行一寸半,陷者中也,为俞;过于丘墟,丘墟,外踝之前下陷者中也,为原。行于阳辅,阳辅外踝之上辅骨之前及绝骨之端也,为经;入于阳之陵泉,阳之陵泉,在膝外陷者中也,为合,伸而得之。足少阳也。 胃出于厉兑,厉兑者,足大趾内次趾之端也,为井金;溜于内庭,内庭,次趾外间也,为荥;注于陷谷,陷谷者,上中指内间上行二寸陷者中也,为俞;过于冲阳,冲阳,足跗上五寸陷者中也,为原,摇足而得之;行于解溪,解溪,上冲阳一寸半陷者中也,为经;入于下陵,下陵,膝下三寸胻骨外三里也,为合;复下三里三寸,为巨虚上廉,复下上廉三寸,为巨虚下廉也;大肠属上,小肠属下,足阳明胃脉也。大肠小肠,皆属于胃,是足阳明也。 三焦者,上合手少阳,出于关冲,关冲者,手小指次指之端也,为井金;溜于液门,液门,小指次指之间也,为荥;注于中渚,中渚,本节之后陷者中也,为俞;过于阳池,阳池,在腕上陷者之中也,为原;行于支沟,支沟,上腕三寸两骨之间陷者中也,为经;入于天井,天井,在肘外大骨之上陷者中也,为合,屈肘而得之;三焦下腧在于足大趾之前,少阳之后,出于腘中外廉,名曰委阳,是太阳络也,手少阳经也。三焦者,足少阳太阴之所将,太阳之别也,上踝五寸,别入贯腨肠,出于委阳,并太阳之正,入络膀胱,约下焦,实则闭癃,虚则遗溺,遗溺则补之,闭癃则泻之。 手太阳小肠者,上合手太阳,出于少泽,少泽,小指之端也,为井金;溜于前谷,前谷,在手外廉本节前陷者中也,为荥;注于后溪,后溪者,在手外侧本节之后也,为俞;过于腕骨,腕骨,在手外侧腕骨之前,为原;行于阳谷,阳谷,在锐骨之下陷者中也,为经;入于小海,小海,在肘内大骨之外,去端半寸,陷者中也,伸臂而得之,为合。手太阳经也。 大肠上合手阳明,出于商阳,商阳,大指次指之端也,为井金;溜于本节之前二间,为荥;注于本节之后三间,为俞;过于合谷,合谷,在大指岐骨之间,为原;行于阳溪,阳溪,在两筋间陷者中也,为经;入于曲池,在肘外辅骨陷者中,屈臂而得之,为合。手阳明也。 是谓五脏六腑之俞,五五二十五俞,六六三十六俞也。六腑皆出足之三阳,上合于手者也。 缺盆之中,任脉也,名曰天突。一次,任脉侧之动脉足阳明也,名曰人迎;二次脉,手阳明也,名曰扶突;三次脉,手太阳也,名曰天窗;四次脉,足少阳也,名曰天容;五次脉,手少阳也,名曰天牖;六次脉,足太阳也,名曰天柱;七次脉,颈中央之脉,督脉也,名曰风府。腋内动脉手太阴也,名曰天府。腋下三寸手心主也,名曰天池。 刺上关者,呿不能欠。刺下关者,欠不能呿。刺犊鼻者,屈不能伸。刺两关者,伸不能屈。 足阳明,侠喉之动脉也,其俞在膺中。手阳明,次在其俞外,不至曲颊一寸。手太阳当曲颊。足少阳在耳下曲颊之后。手少阳出耳后上加完骨之上。足太阳侠项大筋之中,发际。 阴尺动脉,在五里,五俞之禁也。 肺合大肠,大肠者,传道之腑。心合小肠,小肠者,受盛之腑。肝合胆,胆者中精之腑。脾合胃,胃者五谷之腑。肾合膀胱,膀胱者津液之腑也。少阳属肾,肾上连肺,故将两脏。三焦者,中渎之腑也,水道出焉,属膀胱,是孤之腑也,是六腑之所与合者。 春取络脉诸荥大经分肉之间,甚者深取之,间者浅取之。夏取诸俞孙络肌肉皮肤之上。秋取诸合,余如春法。冬取诸井诸俞之分,欲深而留之。此四时之序,气之所处,病之所舍,脏之所宜。转筋者,立而取之,可令遂已。痿厥者,张而刺之,可令立快也。 ## 本输第二注释 ①高下:高,指头目;下,指肢体末端;高下,即人体上下。 ②手鱼:指手腕之前,大拇指本节之间的部位,有肥肉隆起,如鱼的形状,把此部位称为“手鱼”。 ③三毛:在大脚趾第一节背面,趾甲根之后。 ④动而不休:意思是跳动不停,为动脉搏动。 ⑤绝骨:相当于腓骨下端。 ⑥巨虚上廉:指上巨虚穴。巨虚下廉即指下巨虚穴。 ⑦太阳之正:指足太阳膀胱经本经。 ⑧膺:指胸前两旁的高处。 ⑨孙络:孙有细小之意,络有网络之意。孙络是最细小的支络,像网一样联系在诸经之间。 ## 本输第二参考白话译文 黄帝问岐伯说:“凡是运用针刺,都必须精通十二经络的循行起点和终点。络脉别出的地方,井、荥、输、经、合五腧穴留止的部位,六腑与五脏的表里关系,四时对经气出入的影响,五脏之气的流行灌注,经脉、络脉、孙脉的宽窄程度、浅深情况。上至头面、下至足胫的联系。对于这些问题,我希望听你讲解。” 岐伯说:请让我按次序来说明。肺所属经脉的血气,出于少商穴,少商在手大指端外侧,为井穴,属木;流行于鱼际穴,鱼际在手鱼的边缘,为荥穴;灌注于太渊穴,太渊在手鱼后一寸的凹陷中,为输穴;经行于经渠穴,经渠在腕后寸口中有脉动而不停之处,为经穴;汇入于尺泽穴,尺泽在肘中有动脉处,为合穴。这是手太阴经的五腧穴。 心脏所属经脉的血气,出于中冲穴,中冲在中指之端,为井穴,属木;流行于劳宫穴,劳宫在中指本节后手掌中间,为荥穴;灌注于大陵穴,大陵在掌后腕与臂两骨之间的凹陷中,为输穴;经行于间使穴,间使在掌后三寸两筋之间。当本经有病时,在这一部位上会出现反应,无病时就无反应,为经穴;汇入于曲泽穴,曲泽在肘内侧,屈肘时才能取得,为合穴。这是手少阴经的五腧穴。 肝脏所属经脉的血气,出于大敦穴,大敦在足大趾尖端及三毛之中,为井穴,属木;流行于行间穴,行间在足大趾与次趾之间,为荥穴;灌注于太冲穴,太冲在行间穴上二寸凹陷之中,为输穴;经行于中封穴,中封在内踝前一寸半凹陷之中,令患者足尖逆而上举,可见有宛宛陷窝,再令患者将足恢复自如,则进针可通,或令患者将足微摇而取得,为经穴;汇入于曲泉穴,曲泉在膝内辅骨之下,大筋之上,屈膝取之即得,为合穴。这是足厥阴经的五腧穴。 脾脏所属经脉的血气,出于隐白穴,隐白在足大趾端内侧,为井穴,属木;流行于大都穴,大都在本节之后的凹陷中,为荥穴;灌注于太白穴,太白在本节后腕骨之下,为输穴;经行于商丘穴,商丘在内踝之下凹陷中,为经穴;汇入于阴陵泉穴,阴陵泉在膝内侧辅骨之下的凹陷中,伸足取之即得,为合穴。这是足太阴经的五腧穴。 肾脏所属经脉的血气,出于涌泉穴,涌泉在足底心,为井穴,属木;流行于然谷穴,然谷在足内踝前大骨下陷中,为荥穴;灌注于太溪穴,太溪在内踝骨后,跟骨之上凹陷中,跳动不止,为输穴;经行于复溜穴,复溜在内踝上二寸,为经穴;汇入于阴谷穴,阴谷在内辅骨之后,大筋之下,小筋之上,按之应手,屈膝取之即得,为合穴。这是足少阴经的五腧穴。 膀胱所属经脉的血气,出于至阴穴,至阴在足小趾端外侧,为井穴,属金;流行于通谷穴,通谷在小趾本节之前外侧,为荥穴;灌注于束骨穴,束骨在本节之后的凹陷中,为输穴;过于京骨穴,京骨在足外侧大骨之下,为原穴;经行于昆仑穴,昆仑在足外踝之后,跟骨之上,为经穴;汇入于委中穴,委中在膝弯中央,为合穴,可以屈而取之。这是足太阳经脉的六腧穴。 胆所属经脉的血气,出于窍阴穴,窍阴在足小趾侧的次趾尖端,为井穴,属金;流行于侠溪穴,侠溪在足小趾与四趾之间,为荥穴;流注于临泣穴,临泣由侠溪再向上行一寸半处凹陷中,为输穴;过于丘墟穴,丘墟在外踝骨前之下凹陷中,为原穴;经行于阳辅穴,阳辅在外踝之上四寸余,辅骨的前方,绝骨的上端,为经穴;汇入于阳陵泉穴,阳陵泉在膝外侧凹陷中,为合穴,伸足取之而得。这是足少阳经的六腧穴。 胃所属的经脉血气,出于厉兑穴,厉兑在足大趾侧的次趾之端,为井穴,属金;流行于内庭穴,内庭在次趾外侧与中趾之间,为荥穴;灌注于陷谷穴,陷谷在中趾的内侧上行二寸的凹陷中,为输穴;过于冲阳穴,冲阳在足背上自趾缝向上约五寸的凹陷中,为原穴,摇足而取得之;经行于解溪穴,解溪在冲阳之上一寸半凹陷中,为经穴;汇入于下陵穴,下陵就是在膝下三寸,胻骨外缘的三里穴,为合穴;再从三里下三寸,是上巨虚穴,自上巨虚再下三寸,为下巨虚穴,大肠属上,小肠属下。由于大肠小肠,在体内连属于胃腑之下,因而在经脉上也有连属足阳明胃脉之处。这是足阳明经的六腧穴。 三焦,上合手少阳经脉,其血气出于关冲穴,关冲在无名指之端,为井穴,属金;流行于液门穴,液门在小指与次指之间,为荥穴;灌注于中渚穴,中渚在无名指本节后之凹陷中,为输穴;过于阳池穴,阳池在腕上凹陷中,为原穴;经行于支沟穴,支沟在腕后三寸的两骨间凹陷中,为经穴;汇入于天井穴,天井在肘外大骨上的凹陷中,为合穴,屈肘取之即得;三焦之气输于下部者,在足太阳经之前,足少阳经之后,出于膝腘窝外缘,名叫委阳,是足太阳经的大络,又是手少阳的经脉。三焦虽属手少阳经,在下则有足少阳、太阳二经为之输给。所以又自足太阳经别出在外踝上五寸处,别入通过腿肚,出于委阳,与足太阳经的正脉相并,入腹内联络膀胱,约束着下焦。其气实则为小便不通,气虚则为遗尿;遗尿当用补法,小便不通当用泄法。 小肠,上合手太阳经脉,其血气出于少泽穴,少泽在手小指外侧端,为井穴,属金;流行于前谷穴,前谷在手外侧本节前的凹陷中,为荥穴;灌注于后溪穴,后溪在手上外侧小指本节的后方,为输穴;过于腕骨穴,腕骨在手外侧腕骨之前,为原穴;经行于阳谷穴,阳谷在腕后锐骨前下方的凹陷中,为经穴;汇入于小海穴,小海在肘内侧大骨之外,距离骨尖半寸处的凹陷中,伸臂取之即得,为合穴。这是手太阳经的六腧穴。 大肠,上合手阳明经脉,其血气出于商阳穴,商阳在食指内侧端,为井穴,属金;流行于二间穴,二间在食指本节之前,陷中,称为荥穴;灌注于三间穴,三间在本节之后,为输穴;过于合谷穴,合谷在大指次指岐骨之间,为原穴;经行于阳溪穴,阳溪在大指本节后,腕上两筋之间的凹陷中,为经穴;汇入于曲池穴,曲池在肘外侧辅骨的凹陷处,屈臂取之即得,为合穴。这是手阳明经的六腧穴。 以上所述,就是五脏六腑的腧穴,五脏阴经五五二十五个腧穴,六腑阳经六六三十六个腧穴。而六腑的血气,都出行于足三阳经脉,又上合于手。 左右两缺盆的中央,是任脉所行之处,有穴名天突;次于任脉后第一行的动脉,是足阳明经脉所行之处,有穴名人迎;第二行是手阳明经脉所行之处,有穴名扶突;第三行是手太阳经脉所行之处,有穴名天窗;第四行是足少阳经脉所行之处,有穴名天容;第五行是手少阳经脉所行之处,有穴名天牖;第六行是足太阳经脉所行之处,有穴名天柱;第七行在颈(项)中央,是督脉所行之处,有穴名风府。在腋下上臂内侧的动脉,是手太阴经脉所行之处,有穴名天府;在侧胸部当腋下三寸,是手厥阴心包经脉所行之处,有穴名天池。 刺上关穴,要张口而不能闭口;刺下关穴,要闭口而不能张口。刺犊鼻穴,要屈膝而不能伸足;刺内关与外关穴,要伸手而不能弯曲。 足阳明胃经的动脉,挟喉而行,有腧穴分布在胸之两旁膺部。手阳明经的腧穴,在它的外侧,距离曲颊一寸。手太阳经的腧穴,在曲颊处。足少阳经的腧穴,在耳下曲颊之后。手少阳经的腧穴,在耳后完骨之上,足太阳经的腧穴,在项后,挟大筋两旁发际下的凹陷中。 五里穴,在尺泽穴上三寸有动脉处,不当屡刺,以防五腧之血气尽泄。 肺合大肠,大肠是输送小肠已化之物的器官。心合小肠,小肠是受盛由胃而来之物的器官。肝合胆,胆是居中受精汁的器官。脾合胃,胃是消化五谷的器官。肾合膀胱,膀胱是贮存小便的器官。手少阳也属肾,肾又上连于肺,所以能统率三焦和膀胱两脏器。三焦,是像中渎一样行水的器官,水道由此而出,属于膀胱,没有脏来配合,是一个孤独的器官。这就是六腑与五脏相配合的情况。 春天有病,应取络穴、荥穴与经脉分肉之间,病重的取深些,病轻的取浅些;夏天有病,应取输穴、孙络,孙络在肌肉皮肤之上;秋天有病,除取各穴之外,其余参照春季的刺法;冬天有病,应取井穴或输穴,要深刺和留针。这是根据四时气候的顺序,血气运行的深浅,病邪逗留的部位以及时令、经络皮肉等与五脏相应的关系,从而决定的四时刺法。治疗转筋病,让患者站立来取穴施刺,可以使痉挛现象迅即消除。治疗痿厥病,让患者舒展四肢来取穴施刺,可以叫他立刻感到轻快。